8. Sınıf İlk Dönem Planı: LGS'ye Dokuz Ay Kala

Okullar açıldı ve LGS'ye kabaca dokuz ay kaldı. Bu süre uzun görünüyor, ama 8. sınıf ilk dönem planı doğru kurulmadığında ocak ayında telafi edilecek bir birikim oluşuyor. İyi haber şu: bu dönemde yapılacak iş, sanılandan sade.

Sınavda ne var? #

Plan yapmadan önce hedefin ölçüsü netleşmeli. LGS 90 sorudan oluşuyor ve iki bölüm hâlinde uygulanıyor.

Tablodaki en önemli bilgi, sözel bölümün yarısının Türkçe dışındaki üç dersten gelmesi. Bu üç ders çoğu öğrencinin en son çalıştığı derslerdir ve MEB'in yayımladığı ayırt edicilik verilerine göre en çok fark yaratan testler arasında yer alıyor. Rakamların tamamı LGS istatistikleri yazısında.

8. sınıf ilk dönem planı neyi önceliklendirmeli? #

Tek bir ilke ilk dönemin tamamını belirliyor: okulla senkron çalışmak.

LGS soruları 8. sınıf müfredatından hazırlanıyor. Okulda o hafta işlenen konu, aynı hafta soru çözülerek pekiştirildiğinde kapanıyor. Aynı konu şubatta sıfırdan çalışıldığında üç katı süre alıyor.

Bu yüzden ilk dönemde kendi başına bir konu sırası kurmak gereksiz. Sıra zaten okul tarafından veriliyor; yapılacak iş o sıraya soru çözümü eklemek.

Hangi derse ne kadar zaman ayrılmalı? #

Soru sayıları eşit olsa da dersler eşit süre istemiyor. Matematik ve fen soru başına daha uzun sürerken, din kültürü ve inkılap tarihi daha az sürede daha çok net getiriyor.

Toplam haftada 17 saat ediyor. Okul sonrası günde iki saat ve hafta sonu üçer saatle bu rakama ulaşılıyor.

Tablodaki son iki satır özellikle dikkat çekici. Haftada üç saatle iki ders birden ilerletilebiliyor, çünkü ikisinin de konu sayısı sınırlı ve soru tipi öngörülebilir.

Okuma hızına neden yatırım yapılmalı? #

LGS'nin ayırt edici tarafı soru tipi. Sorular doğrudan bilgi sormuyor; bir metin, bir grafik ya da günlük hayattan bir durum veriyor ve bilgiyi orada kullandırıyor.

Bunun pratik sonucu şu: matematik sorusu da fen sorusu da önce bir okuma sorusu. Yavaş okuyan bir öğrenci, konuyu bilse bile süre yetiştiremiyor.

İlk dönem bu beceriye yatırım yapmak için en uygun zaman. Mayısta okuma hızı artırılamıyor; eylülde başlanan günlük okuma ise dokuz ayda gözle görülür fark üretiyor.

• Günde 20-30 dakika, sınav dışı bir kitap
• Haftada iki gün, gazetenin bilim ya da ekonomi sayfasından bir grafik yorumu
• Fen ve matematik sorularını çözmeden önce soruyu bir kez sonuna kadar okumak

Üçüncü madde alışkanlık meselesi. Soruyu yarıda bırakıp işleme başlamak, bu soru tipinde en sık görülen zaman kaybı. Soru tipinin mantığı beceri temelli sorular yazısında ayrıntılı anlatılıyor.

Örnek: 8. sınıf haftalık programı #

Aşağıdaki program okul sonrası iki saat ve hafta sonu üçer saat çalışan bir öğrenci için kuruldu. Haftalık toplam 16 saat.

Programın omurgası sabit, içeriği haftalık değişiyor. Hangi gün hangi dersin çalışılacağı sabit kalır; o gün hangi konunun çalışılacağı okulun geldiği yere göre güncellenir.

Cumartesi günü kapalı kitap tekrar için ayrıldı. Haftanın konuları kitap kapatılarak hatırlanmaya çalışılıyor ve hatırlanamayanlar pazar gününün listesine giriyor. Bu döngünün ayrıntısı konu tekrarı nasıl yapılır yazısında.

Programda bir gün tamamen boş bırakılmadığı dikkat çekebilir. Bunun yerine pazar gününün bir saati serbest okumaya ayrıldı; bu yaş grubunda tam boş gün, ertesi gün başlamayı zorlaştırıyor.

Matematik ve fen nasıl çalışılmalı? #

Bu iki ders sayısal bölümün tamamını oluşturuyor ve öğrencilerin en çok zorlandığı yer burası. Zorluğun kaynağı çoğu zaman konunun kendisi değil.

Matematikte sorun genelde alt sınıf eksiği. 8. sınıf konuları 6 ve 7. sınıf bilgisinin üzerine kuruluyor; kesirlerde eksiği olan bir öğrenci, oran-orantı konusunda konuyu değil temeli eksik yaşıyor.

Bu yüzden ilk dönemde bir defalık bir temel taraması yapmak faydalı. Eylül sonunda çözülen kısa bir alt sınıf testi, hangi temel konunun tekrar gerektirdiğini gösteriyor.

Fen bilimlerinde ise sorun farklı. Konular görece bağımsız olduğu için alt sınıf eksiği daha az etkili; asıl zorluk deney ve grafik yorumlama tarafında.

Tablodaki son satır özellikle önemli. Ezberlenen formül sınavda bağlam değiştiğinde işe yaramıyor; bir kez türetilmiş formül ise hatırlanmasa bile yeniden bulunabiliyor.

Sözel bölüm nasıl planlanır? #

Sözel bölümde 50 soru var ve bunun 30'u Türkçe dışındaki üç dersten geliyor. Bu dağılım çoğu öğrencinin planında karşılık bulmuyor.

Türkçe düzenli pratik istiyor ve kısa sürede sonuç vermiyor. Paragraf becerisi aylar içinde gelişiyor; bu yüzden ilk dönemde haftada üç saat ayırıp temposunu korumak yeterli.

İnkılap tarihi ve din kültürü ise tersi. Kapsamı dar, konuları sınırlı ve düzenli tekrarla yüksek net alınabiliyor.

İngilizce'de belirleyici olan kelime. Günde on beş dakikalık düzenli bir kelime çalışması, haftada bir yapılan uzun bir oturumdan belirgin biçimde daha etkili.

• Kelime çalışması her gün, kısa ve aynı saatte
• İnkılap ve din kültürü haftada birer buçuk saat, tekrar ağırlıklı
• Türkçe haftada üç saat, paragraf ağırlıklı
• Dört dersin denemesi ayda bir kez karışık çözülür

Bu dağılım haftada yaklaşık sekiz saat ediyor ve sözel bölümün tamamını kapsıyor. Sayısal bölüme ayrılan dokuz saatle birlikte haftalık toplam on yedi saate ulaşılıyor.

Lise tercihinin bu plana etkisi de var: hedef okul türü belliyse hangi testte daha yüksek net gerektiği de belli oluyor. Okul türleri arasındaki farklar fen lisesi mi Anadolu lisesi mi yazısında karşılaştırıldı.

Okul dışı destek gerekli mi? #

Bu soru genelde eylül ayında soruluyor ve cevabı öğrenciye göre değişiyor. Tek bir doğru yok, ama karar vermeyi kolaylaştıran bir ayrım var.

Sorun bilgi eksiğiyse çözüm ders anlatımı: özel ders ya da kurs. Sorun düzen kuramamaksa çözüm takip: koçluk ya da düzenli bir program desteği.

İkisi karıştırıldığında yanlış hizmet alınıyor. Programını kuramayan bir öğrenciye ek konu anlatımı almak, mevcut yükün üzerine yeni bir yük koyuyor.

İlk dönem bu ayrımı görmek için yeterli süre veriyor. Eylül ve ekim ayında planın ne kadarının uygulandığına bakmak, hangi desteğin gerektiğini gösteriyor.

Deneme ne zaman başlamalı? #

İlk dönemde ayda bir deneme yeterli. Konuların önemli bölümü henüz işlenmediği için sık deneme gerçek bir ölçüm vermiyor.

Ayda bir çözülen denemenin amacı da net ölçmek değil. Amaç sınav formatına ve süre baskısına alışmak, bir de hangi derste dikkat hatası yapıldığını görmek.

İkinci dönemde sıklık artar: şubattan itibaren iki haftada bir, nisandan itibaren haftada bir. Sınav öncesi son iki haftada deneme sayısı yeniden azaltılır ve yerini tekrar alır.

Analiz edilmeyen deneme çözülmüş sayılmıyor. Deneme analizi nasıl yapılır yazısındaki yöntem, bu yaş grubunda da aynen geçerli.

Veliye düşen ne? #

8. sınıf, velinin en çok müdahale ettiği yıl. Bu yaş grubunda takip gerekli, ama takibin biçimi sonucu belirliyor.

En çok işe yarayan takip, süre üzerinden değil çıktı üzerinden yapılanı. "Kaç saat çalıştın" sorusu masada geçen zamanı ölçüyor; "bu hafta hangi konu kapandı" sorusu öğrenilen şeyi.

İkinci nokta sınav sonuçlarına verilen ilk tepki. Bir denemenin sonucu kötü geldiğinde önce sonucu değil sürecin nasıl geçtiğini sormak, öğrencinin sonucu paylaşmaya devam etmesini sağlıyor.

Üçüncüsü karşılaştırma. Sınıftaki başka bir öğrenciyle yapılan karşılaştırma motivasyon üretmiyor; öğrencinin kendi önceki sonucuyla yapılan karşılaştırma üretiyor.

Bu başlıkların ayrıntısı sınav döneminde veli ne yapmalı yazısında ele alındı. Evdeki ekran düzeni ise okulda telefon yasağı yazısında.

İlk dönemde yapılan üç yaygın hata #

Birincisi konu bitirme yarışı. Okulun üç hafta önüne geçmek kazanç gibi görünüyor, ama okulda konu işlenirken öğrenci ikinci kez dinlemek zorunda kalıyor ve dikkati dağılıyor.

İkincisi az sorulu dersleri ertelemek. İngilizce, din kültürü ve inkılap tarihi toplam 30 soru ediyor; sözel bölümün yüzde altmışı. Bu üçünü nisana bırakmak, sözel bölümü nisanda kurmaya çalışmak demek.

Dördüncüsü denemeyi ölçü sanmak. İlk dönemde çözülen bir denemenin sonucu, henüz işlenmemiş konular nedeniyle gerçek düzeyi göstermiyor. O sonuca göre plan değiştirmek, yanlış bir haritaya göre yol almak oluyor.

Üçüncüsü tatili tamamen boşa çıkarmak. Kasım ara tatili ilk üçte birin bilançosunu çıkarmak için doğal bir durak; o haftanın nasıl kullanılacağı kasım ara tatili yazısında ele alındı.

İlk dönemin sonunda elde olması gereken şey bitmiş bir konu listesi değil, işleyen bir düzen. Konular ikinci dönemde de kapanabiliyor; düzen ise ocak ayında sıfırdan kurulamıyor.

Bu yüzden ilk dönemin başarı ölçüsü net değil, süreklilik. Haftada on yedi saat çalışıp bunu on beş hafta sürdüren bir öğrenci, ilk dönemin işini yapmış sayılıyor.

Hazırlığın bütününe dair çerçeve için LGS hazırlık rehberi yazısına bakabilirsiniz.