TYT Matematik mi AYT Matematik mi Önce Çalışılmalı?

Son sınıfın en çok tartışılan planlama sorusu bu. TYT matematik mi AYT matematik mi sorusunun cevabı iki testin yapısal farkında ve puan hesabında saklı.

İki test arasındaki farklar #

Tablodaki üçüncü satır, kararın büyük kısmını tek başına veriyor. AYT konuları okulda o yıl işleniyor; TYT konuları işlenmiyor.

Yani AYT için okuldan gelen bir destek var, TYT için yok. Eylülde AYT'ye yüklenmek, okulun birkaç hafta sonra vereceği dersi önceden almak oluyor.

Puan hesabı neyi söylüyor? #

TYT puanı her puan türünün içinde yer alıyor. Sayısal, sözel, eşit ağırlık ve dil — dördünde de TYT'nin payı var.

AYT ise yalnızca hedeflenen puan türünde hesaba giriyor. Sayısal hedefleyen bir öğrencinin AYT sosyal netleri puanına girmiyor.

Bu, TYT'nin etkisini daha geniş kılıyor. Ancak "daha geniş" ile "daha belirleyici" aynı şey değil.

Sayısal ya da eşit ağırlık bölümlerinde yarış AYT'de kazanılıyor. TYT'yi herkes belli bir düzeyde yapıyor; AYT'de ise ortalamalar çok daha düşük ve ayrışma orada oluyor.

ÖSYM'nin 2026 verilerine göre AYT matematikte son sınıf ortalaması 40 soruda 7,0 doğru. Bu testte 20 net yapan bir öğrenci ortalamanın çok üzerinde yer alıyor.

Neden önce TYT? #

Üç sebep var ve üçü de aynı yöne işaret ediyor.

Birincisi altyapı. AYT matematik, TYT konularının üzerine kuruluyor. Çarpanlara ayırmada eksiği olan bir öğrenci türevde de tıkanıyor; limit konusuna gelen bir öğrencinin fonksiyon bilgisi sağlam olmalı.

İkincisi okul takvimi. AYT konularının önemli kısmı 12. sınıfta işleniyor. Eylülde AYT'ye ağırlık vermek bu desteği boşa harcamak anlamına geliyor.

Üçüncüsü eşik etkisi. TYT matematikte belli bir düzeye gelmeden AYT'ye yüklenen öğrenci, AYT sorularında sürekli TYT düzeyinde eksiklerle karşılaşıyor ve ilerleme yavaşlıyor.

Dönem dönem ağırlık nasıl değişmeli? #

Karar "hangisi" değil "hangi dönemde ne kadar" sorusuyla veriliyor. İkisi de hiçbir dönemde tamamen dışarıda kalmamalı.

İlk satırdaki yüzde 30, AYT'nin tamamen bırakılmadığı anlamına geliyor. Okulda işlenen konu aynı hafta soru çözülerek pekiştirilmeli; bu kadarı yeterli.

Son satırdaki eşitlenme, sınav düzenini taklit etmek için. İki oturum arka arkaya olduğu için son dönemde ikisine de aynı tempoda çalışmak gerekiyor.

Hangi öğrenci nereden başlamalı? #

Genel kural yukarıdaki gibi, ancak üç profil için sapma makul.

TYT matematikte 30 netin üzerindeki öğrenci. Bu öğrenci için TYT ağırlığı eylülde bile yüzde 50'ye çekilebilir; kazanç alanı artık AYT'de.

TYT matematikte 10 netin altındaki öğrenci. Burada AYT'ye girmek erken. Önce TYT temeli kapatılmalı; aralık ayına kadar ağırlık yüzde 80'de kalabilir.

Eşit ağırlık ve sözel hedefleyen öğrenci. AYT matematiğin payı bu puan türlerinde daha sınırlı; TYT matematik ve AYT edebiyat öne çıkıyor.

Dördüncü bir durum daha var: matematikten tamamen vazgeçmeyi düşünen öğrenci. Bu, ortalamaların en düşük olduğu ve dolayısıyla sıralamanın en çok oynadığı alanı boş bırakmak anlamına geliyor.

Tamamen vazgeçmek yerine hedefi küçültmek daha iyi çalışıyor. TYT matematikte 40 net değil 15 net hedeflemek, çoğu öğrenci için ulaşılabilir ve sıralamada karşılığı olan bir hedef.

Geometri bu kararın neresinde? #

Geometri iki testte de var ve ikisinde de yaklaşık 8-10 soru getiriyor. Toplamda 16-20 soru ediyor, yani tek başına bir AYT testi kadar.

Geometrinin avantajı, cebirden büyük ölçüde bağımsız olması. TYT cebirinde tıkanan bir öğrenci geometriye yönelerek her iki testten de net alabiliyor.

Bu yüzden geometri, TYT-AYT tartışmasının dışında tutulup baştan itibaren haftalık programda sabit bir yer almalı.

Haftada iki oturum, yaklaşık iki saat, çoğu öğrenci için yeterli bir başlangıç.

TYT matematik mi AYT matematik mi: sık yapılan dört hata #

Bu kararda tekrar eden hatalar var ve dördü de aynı sonuca yol açıyor: yanlış dönemde yanlış teste yüklenmek.

Birinci hata: eylülde AYT'ye başlamak. Okul o konuları birkaç hafta sonra işleyecek. Önden çalışmak, dersi ikinci kez dinlemek zorunda kalmak demek.

İkinci hata: TYT'yi bitmiş saymak. TYT matematikte 15 net yapan bir öğrenci TYT'yi bitirmemiştir. Ortalamanın 6,8 doğru olduğu bir testte 15 net iyi bir yer ama tavan değil.

Üçüncü hata: geometriyi karara dahil etmek. Geometri iki testte de var ve cebirden bağımsız. TYT-AYT tartışmasının dışında tutulup sabit bir yer almalı.

Dördüncü hata: kararı bir kez verip unutmak. Ağırlık dağılımı ayda bir gözden geçirilmeli; deneme sonuçları değiştikçe dağılım da değişmeli.

Dördüncü hata en maliyetlisi. Ekimde kurulan bir dağılım, şubatta hâlâ uygulanıyorsa büyük ihtimalle artık doğru değil.

Bu dört hatanın ortak kaynağı, kararı "hangisi daha önemli" sorusu olarak kurmak. Doğru soru "bu ay hangisine ne kadar" biçiminde.

Ay ay dağılımın nasıl kurulacağı 12. sınıf çalışma planı yazısında; hazırlığın genel çerçevesi ise YKS hazırlık rehberi yazısında ele alındı.

Puan türüne göre ne değişiyor? #

Karar, hedeflenen puan türüne göre belirgin biçimde farklılaşıyor ve bu genelde hesaba katılmıyor.

Sayısal hedefleyen öğrenci. AYT matematik doğrudan puana giriyor ve belirleyici. Ancak TYT matematik de aynı konuların altyapısı olduğu için atlanamıyor. Bu öğrenci için ikisi de zorunlu.

Eşit ağırlık hedefleyen öğrenci. AYT matematik puana giriyor ama edebiyat ve sosyal derslerle birlikte. Matematik ağırlığı sayısaldakinden düşük tutulabilir.

Sözel hedefleyen öğrenci. AYT matematik puana girmiyor. Bu öğrenci için yalnızca TYT matematik anlamlı ve hedef, ortalamanın üzerine çıkmak.

Dil hedefleyen öğrenci. Durum sözelle benzer; TYT matematik puanın içinde, AYT matematik değil.

Bu ayrım pratikte büyük bir süre farkı yaratıyor. Sözel hedefleyen bir öğrencinin AYT matematiğe zaman ayırması, doğrudan kayıp anlamına geliyor.

Tersi de geçerli: sayısal hedefleyen bir öğrencinin TYT matematiği erken bırakması, AYT'de karşısına temel eksikleri olarak çıkıyor.

Puan türü kararının erken verilmesi bu yüzden önemli. Kasım ayına kadar netleşmemiş bir puan türü, tüm dersler için belirsiz bir ağırlık dağılımı demek.

Karar verilirken hedef bölümün hangi puan türünden öğrenci aldığı esas alınmalı. Bu bilgi tercih kılavuzunda yer alıyor ve her yıl güncelleniyor.

İki testin soru tipleri nasıl farklılaşıyor? #

Karar verirken en çok atlanan boyut bu: iki test yalnızca farklı konuları değil, farklı soru biçimlerini de içeriyor.

TYT matematik soruları genelde bir durum metniyle başlıyor. Bir alışveriş, bir yolculuk, bir üretim süreci anlatılıyor ve içinden bir denklem çıkarılması isteniyor.

Bu, matematik bilgisinden çok kurulum becerisi istiyor. Denklemi kurabilen öğrenci çözümü genelde yapabiliyor; tıkanma neredeyse her zaman ilk adımda.

AYT matematik ise daha doğrudan. Soru konuyu açıkça söylüyor: bir türev sorusu türev sorusu olduğunu gizlemiyor.

Buradaki zorluk kurulumda değil, kavramın derinliğinde. Limit, türev ve integral kavramları anlaşılmadan yapılan işlem, yanlış yerde doğru işlem oluyor.

Bu fark çalışma biçimini de değiştiriyor. TYT için bol sayıda problem çözmek gerekiyor; AYT için kavramı anlamaya daha çok zaman ayrılmalı.

İkinci fark süre baskısında. TYT'de 120 soru için 165 dakika var ve matematik soruları ortalamanın üzerinde süre istiyor.

AYT'de ise 160 soru için 180 dakika var ama matematik testi 40 soru. Süre yine dar ama soru başına düşen okuma yükü daha az.

Üçüncü fark geometride görünüyor. TYT geometrisi temel şekiller ve alan hesapları ağırlıklı; AYT geometrisi analitik ve katı cisimlere kayıyor.

Bu üç fark birlikte düşünüldüğünde, iki testin ayrı ayrı çalışılması gerektiği anlaşılıyor. Aynı soru bankasıyla ikisine birden hazırlanmak mümkün değil.

Pratik sonuç: her iki test için ayrı kaynak kullanılmalı ve haftalık programda ayrı bloklar açılmalı. Bloklar aynı gün içinde olabilir ama iç içe geçmemeli.

Mezun adaylar için karar değişir mi? #

Mezun adaylarda dengeyi değiştiren tek bir etken var: okul desteğinin olmaması.

Son sınıf öğrencisi AYT konularını okulda işliyor ve bu, eylülde TYT'ye ağırlık vermeyi mümkün kılıyor. Mezun adayda bu destek yok.

Dolayısıyla mezun adayın AYT ağırlığı baştan daha yüksek olmalı. Eylülde yüzde otuz yerine yüzde kırk beş civarı daha gerçekçi.

İkinci fark, konuların tazeliğinde. Mezun aday her iki testin konularını da bir kez görmüş durumda; ihtiyaç duyduğu şey yeni konu değil tekrar.

Bu, plandaki tekrar payını artırıyor ve yeni konu payını azaltıyor.

Karar nasıl gözden geçirilmeli? #

Ağırlık dağılımı bir kez kurulup unutulacak bir şey değil. Ayda bir gözden geçirilmesi gerekiyor.

Bakılacak ölçüt deneme sonuçlarındaki test bazlı değişim. TYT matematik neti üç deneme üst üste sabit kalıyorsa, ağırlık artırmak değil yöntem değiştirmek gerekiyor.

İkinci ölçüt, hedef bölümün gerektirdiği net aralığı. Sayısal bir bölüm hedefleniyorsa AYT'de belli bir eşiği geçmek zorunlu; o eşiğe uzaksa ağırlık AYT'ye kaymalı.

Yöntemin kendisi için matematik nasıl çalışılır, konu dağılımı için TYT matematik konuları, son sınıfın ay ay planı için 12. sınıf çalışma planı yazısına bakabilirsiniz.